Thiền Lâm hai cái cổng chùa

Cổng mới hoàn thành được nâng cao thêm 1,7m, trụ cổng có kích thước mới là 60x120cm, chiều cao thông thủy 4,7m, bảo đảm mọi loại xe vận tải hiện nay đều có thể đi qua. Điều quan trọng là đa số mọi người nhìn thấy mà vẫn không hay biết gì về sự thay đổi ấy…

Cổng cũ và cổng mới chùa Gò Kén.

Cổng cũ và cổng mới .

Chuyện – Gò Kén đang ra sức xây dựng để trở thành một trung tâm văn hóa Phật giáo ở tỉnh nhà thì có lẽ nhiều người đã biết. Người đi trên đoạn qua huyện từ trước Tết Bính Thân đã thấy nổi lên giữa trời gương mặt từ bi, phúc hậu của Quán Thế Âm bồ tát. Pho tượng cao 25 mét như đột khởi vút lên từ những hồ sen, ruộng lúa bên phía phải trục chính chùa Gò.

Cũng từ hơn một năm qua, phật tử đến chùa đã quen với cái tổng tam quan ở cuối con đường nối từ quốc lộ đến gò. Quen đến độ đương nhiên chấp nhận rằng chùa Thiền Lâm phải thế, cũng như quen với tường bao và những công trình mới mẻ đã và đang lừng lững mọc lên quanh ngôi chùa cũ. Nào tượng ông Di Lặc trong ngôi điện thờ đứng giữa một hồ sen. Nào tượng Phật nằm thênh thang, trắng tinh với giấc ngủ ngàn năm thanh thản.

Nhưng chuyện này thì chắc ít người biết tới đây! Ngay người viết bài này tuy đã nhiều lần đi qua nhưng cũng không để ý. Phải đến khi ông Sáu Danh, Trưởng Ban quý tế đình Long Thành mách cho, mới rõ mười mươi. Mà chuyện này, rõ ràng có liên quan đến cung cách bảo tồn, trùng tu di sản vật thể hiện nay, nên có lẽ cũng cần kể cho mọi người được biết.

Đấy là chuyện cái cổng chùa cũ xây kế bên đường quốc lộ. Cổng cũ xây từ năm 1972, chiều cao thông thủy có 3 mét nên xe tải lớn hiện nay không thể đi qua. Do vậy, trụ trì chùa đã tìm cách nâng cao mà không làm mất đi hình dáng cũng như những hình họa, chữ nghĩa của các thầy tổ để lại, mà phần chủ yếu là ở tấm bình phong đặt ngang trên hai trụ cổng chùa. Phương án được thực hiện là cưa cắt ngang trụ, hàn nối thép đổ bê tông làm cao thêm trụ cổng. Thế rồi, dùng xe cẩu móc nguyên cả tấm bình phong đặt và hàn kết nối với phần trụ cổng. Để không làm mất đi tỷ lệ của cổng cũ, hai trụ cũng được xây đắp lớn hơn để phù hợp với chiều cao. Mặt ngoài trụ cũng được tô đá rửa y như cổng cũ. Cổng mới hoàn thành được nâng cao thêm 1,7m, trụ cổng có kích thước mới là 60x120cm, chiều cao thông thủy 4,7m, bảo đảm mọi loại xe vận tải hiện nay đều có thể đi qua. Điều quan trọng là đa số mọi người nhìn thấy mà vẫn không hay biết gì về sự thay đổi ấy. Vẫn là cái cổng đơn sơ hai trụ, trên vẫn tấm bình phong bắc ngang đắp chữ nổi xi măng đã ố vàng do chịu nhiều mưa nắng, thời gian. Chỉ khác đi chút ít ở màu sắc phần trụ, đá rửa mới trắng tươi như mới được tô trát lại mà thôi.

Phía bên trong, ở cuối con đường dài 250m vào chùa mới thật sự là cổng tam quan mới. Cổng tam quan lớn và đường bệ làm sao! Bởi trụ xây vững chãi, mỗi bề tiết diện hơn một mét ấy vươn cao, xám xanh màu đá. Ba gian cổng chùa nên gọi tam quan, mà “quan” nào cũng lớn hơn chiếc cổng cũ ngoài đường. Trên gian giữa là ba tầng mái chồng diêm ngói ống màu xanh ngọc (màu thân tre trúc). Hai gian bên chỉ có chồng diêm bộ mái hai tầng. Tầng mái nào cũng cong nhẹ góc mái gắn đầu đao mái hình đầu rồng kiểu cổ điển từng thấy trên nhiều nóc mái ở kinh thành Huế hoặc ở nhiều đình, chùa miền Bắc. Chính giữa đỉnh mái có gắn một tượng hình bánh xe pháp luân giữa vân mây. Phía trước tam quan, như thường thấy ở nhiều nơi hiện nay còn có 4 tượng sư tử đá. Cũng không phải là tượng sư tử đá thuần Việt đâu! Nhưng hình khối đường nét đã được “mềm hóa” khiến người xem không còn thấy sự dữ dội, múa vuốt, nhe nanh như những tượng sư tử du nhập một thời. Nhìn bao quát, thì cổng tam quan Gò Kén hiện nay có tỷ lệ đẹp, hài hòa. Kích thước có vẻ lớn so với ngôi chùa cũ, nhưng nếu nhìn về tương lai với các công trình lớn đã và đang xây như đài tượng Di Lặc, tượng Phật Quán Thế Âm hay tượng Phật nằm thì hoàn toàn tương xứng. Và có lẽ, kiểu kiến trúc không còn nguyên bản dân gian truyền thống, mà đã “lai” sang các kiểu cổng tam quan ở vài nước châu Á. Nhìn cái tam quan bề thế đẹp đẽ này, lại càng thấy thương cái cổng cũ của một thời chiến tranh khốc liệt và khó nghèo thuở trước. Cái tâm trạng này chắc không riêng của sư trụ trì Thích Thiện Nghĩa. Dù còn trẻ tuổi, sư trụ trì vẫn quyết giữ lại những kiến trúc của một thời đã qua.

Chuyện cái cổng cũ được nâng cao, lại lọt mắt một số người đang gặp tình huống tương tự. Như ông Sáu Danh, Trưởng Ban quý tế đình Long Thành. Ông bảo: đình Long Thành cũng đang gặp khó khăn do cái cổng đình ở ven đường quốc lộ. Cũng là cổng xây dựng ngày trước nên thông thủy chiều cao 3 mét. Cổng đình còn là cổng đi ra , nơi có hơn 60 hộ dân sinh sống và nhu cầu vận chuyển bằng xe tải còn lớn hơn so với khu vực chùa Gò. Biết chùa Thiền Lâm- Gò Kén đã  xây sửa, nâng cao cổng cũ thành công, nên Ban quý tế đình Long Thành cũng muốn học theo. Kẹt một nỗi, đình Long Thành là di sản văn hóa cấp quốc gia, nên thủ tục không đơn giản như các công trình chưa được công nhận di sản. Vậy nên ông Sáu Danh có nhờ đặt một câu hỏi lên các cơ quan quản lý văn hóa của tỉnh nhà. Rằng Ban quý tế muốn làm theo cách của chùa Gò Kén như đã kể trên, liệu có được không?

Theo Tây Ninh Online

Bạn có thể quan tâm