Tây Ninh nỗ lực “cứu” cây mía

Diện tích cây mía giảm mạnh, kéo theo sản lượng mía nguyên liệu cũng giảm là một thực tế diễn ra ở Tây Ninh trong những năm gần đây. Trước tình hình ấy, Nhà nước và các đã và đang nỗ lực tìm kiếm giải pháp nhằm “vãn hồi” vùng nguyên liệu mía để phục vụ nhu cầu chế biến, ổn định ngành .

Nông trường mía kiểu mẫu Thành Long (Châu Thành)

Nông trường mía “kiểu mẫu” Thành Long (Châu Thành)

Ông Võ Đức Trong – Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Sở NN&PTNT) cho biết, nếu như năm 2011, Tây Ninh có 23.869 ha mía, thì đến năm 2015, diện tích đất đã giảm, chỉ còn 14.245 ha. Năng suất mía bình quân của năm 2011 là 71,6 tấn/ha, năm 2015 có nâng lên nhưng không đáng kể: 73,4 tấn/ha và vẫn còn thấp hơn các năm 2012, 2013, 2014. Diện tích mía giảm mạnh, năng suất tăng không nhiều tất nhiên sẽ dẫn đến sản lượng mía nguyên liệu giảm, kéo theo sản lượng đường cũng giảm so với trước. Đây là thực trạng rất đáng quan ngại của các nhà máy chế biến đường cũng như của cơ quan quản lý Nhà nước trong việc hoạch định và thực hiện các giải pháp ổn định kinh tế vĩ mô.

Theo lãnh đạo Sở NN&PTNT, giá thành sản xuất mía hiện nay khá cao là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tình trạng sụt giảm mạnh vùng nguyên liệu mía trong tỉnh. Giá thành sản xuất mía nguyên liệu cao do cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng, tỷ lệ thấp, chưa áp dụng đầy đủ các kỹ thuật canh tác, chưa có bộ giống mía cho năng suất, chữ đường thích hợp. Đồng thời, giá thành chế biến đường cao còn do công nghệ, thiết bị của nhà máy lạc hậu, chưa sử dụng hữu hiệu phụ phẩm.

Nguyên nhân thứ hai là cây mía đang mất dần lợi thế cạnh tranh so với các cây trồng khác. Tính ra, trên cùng một diện tích đất, lợi nhuận nông dân thu được từ cây mía thấp hơn so với lợi nhuận đem lại từ cây mì, cây lúa hoặc rau màu, dù rằng cây mía được các nhà máy đầu tư, bao tiêu và có giá thu mua tương đối ổn định hơn các cây trồng nói trên.

Một nguyên nhân quan trọng khác khiến diện tích trồng mía sụt giảm là mối quan hệ giữa doanh nghiệp chế biến đường với người trồng mía còn vướng không ít “gút mắc” chưa được tháo gỡ kịp thời.

Một trong các biện pháp ứng phó với tình trạng co cụm vùng nguyên liệu của các nhà máy đường trong tỉnh Tây Ninh hiện nay là mở rộng đầu tư phát triển vùng nguyên liệu ngoài tỉnh, chẳng hạn như Long An và một số địa phương của nước bạn Campuchia. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp trước mắt và chưa phải là tối ưu. Về lâu dài, các nhà máy vẫn cần một chiến lược toàn diện để bảo đảm đủ mía nguyên liệu đáp ứng nhu cầu chế biến.

Nhà máy phải “gắn” với nông dân

Đại diện Nhà máy đường Thành Thành Công cho biết, sắp tới, để phát triển ổn định diện tích cây mía, các nhà máy sẽ hỗ trợ chi phí cải tạo cơ sở hạ tầng, phá bờ lô tạo cánh đồng lớn, đầu tư máy móc thiết bị để thay đổi phương thức canh tác theo mô hình cánh đồng lớn, cơ giới hạng nặng.

Về giống mía, các nhà máy sẽ xây dựng cơ cấu bộ giống và vụ trồng, phát huy tối đa sự kết hợp công suất chế biến của 3 nhà máy, trong đó kéo dài thời gian hoạt động của Nhà máy đường Nước Trong; đầu tư chi phí nhập giống mới, thực hiện khảo nghiệm để nhân rộng. Định hướng đến năm 2020 cơ cấu giống vùng nguyên liệu Tây Ninh đạt theo tỷ lệ: 30% chín sớm, 50% chín trung bình, 20% chín muộn.

Các nhà máy chế biến đường cũng sẽ đẩy mạnh quá trình chuyển giao cơ giới hóa khâu làm đất, trồng, chăm sóc mía. Cụ thể, các nhà máy chế biến đường sẽ đầu tư máy móc thiết bị cho nông dân, các đơn vị dịch vụ để hướng đến mục tiêu năm 2020, diện tích áp dụng cơ giới cày ngầm trên 50cm đạt 80%, bón phân ngầm bằng máy đạt 100%, trồng mía bằng máy đạt 80%.

Một cánh đồng mía bị ngập do thiếu hệ thống tiêu nước

Một cánh đồng mía bị ngập do thiếu hệ thống tiêu nước

Về thủy lợi, các nhà máy sẽ xây dựng hệ thống kênh tiêu nước cho vùng nguyên liệu, hỗ trợ một phần chi phí đầu tư, cải tạo hệ thống kênh tiêu đã có sẵn trên vùng nguyên liệu; tăng diện tích tưới béc (vòi) quay; hỗ trợ đầu tư cơ sở hạ tầng tiêu thoát nước và giao thông nội đồng để bảo đảm diện tích quy hoạch vùng nguyên liệu được trồng mía. Các nhà máy cũng đang tập trung xây dựng 5 cánh đồng lớn tại 5 huyện trồng mía trọng điểm của tỉnh là Dương Minh Châu, Châu Thành, Tân Châu, Tân Biên và Bến Cầu với quy mô diện tích tối thiểu 50 ha. Đặc biệt, các nhà máy hướng tới việc thực hiện chính sách bảo hiểm lợi nhuận hợp lý để khuyến khích nông dân tham gia.

Theo lãnh đạo Sở NN&PTNT, các nhà máy chế biến đường cũng cần chuyển dịch cơ cấu vốn đầu tư, nhất là thực hiện chính sách nông nghiệp, đẩy mạnh đầu tư hạ tầng nông nghiệp (tưới, tiêu, giao thông nội vùng nguyên liệu…) nhằm đáp ứng được các yêu cầu canh tác – thu hoạch – vận chuyển cây mía trên cơ sở vùng nguyên liệu đã được quy hoạch, chủ động xây dựng chính sách cho cánh đồng lớn, chính sách phát triển dịch vụ cơ giới hóa cho sản xuất mía.

Một yếu tố cốt lõi khác là các nhà máy chế biến đường cũng cần sớm xây dựng chính sách đầu tư và giá mua mía cây rõ ràng, có sự minh bạch trong đánh giá chữ đường để tạo niềm tin cho người trồng mía; các nhà máy cũng cần tiếp tục cải thiện mối quan hệ theo hướng tốt hơn với người trồng mía.

Không thể thiếu vai trò của Nhà nước

Vai trò của Nhà nước trong việc xây dựng và triển khai thực hiện các giải pháp phát triển vùng nguyên liệu mía là yếu tố có tính tiên quyết. Dưới sự tác động và chủ động của Nhà nước, các doanh nghiệp chế biến mía đường sẽ có quan điểm và động thái tích cực hơn trong quá trình hợp tác với nông dân trồng mía, nhằm bảo đảm lợi ích hài hòa giữa các bên.

Vấn đề này, theo lãnh đạo Sở NN&PTNT, Sở  đã và đang tập trung tổ chức triển khai Đề án tái cơ cấu nông nghiệp, trong đó rà soát quy hoạch vùng nguyên liệu theo hướng xác định những vùng đất thích nghi nhất cho cây mía phát triển. Cụ thể, dự kiến quy hoạch diện tích phù hợp với nông trường mía khoảng 3.000 ha, diện tích áp dụng cánh đồng lớn khoảng 7.000 ha. Việc quy hoạch lại diện tích vùng nguyên liệu bảo đảm cho quá trình cơ giới hóa trong sản xuất và mục tiêu xây dựng cánh đồng lớn được hiện thực hóa, giảm chi phí đầu tư, giảm giá thành mía nguyên liệu.

Nhà nước cùng với các nhà máy chế biến đường cũng sẽ đẩy mạnh việc hỗ trợ nông dân ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật trong quá trình canh tác, phát triển nhanh các kỹ thuật tiên tiến trong cơ giới hóa từ khâu trồng đến khâu thu hoạch (cày sâu, cày không lật, bón phân, thu hoạch…); từng bước nghiên cứu thiết bị thu hoạch cơ giới trên diện tích nhỏ; tiếp tục triển khai nghiên cứu ứng dụng các đề tài khoa học công nghệ về giống, kiểm soát sâu bệnh, kỹ thuật canh tác.

“Một xu thế tất yếu trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế là các nhà máy cần phải đa dạng hóa sản phẩm đường, sử dụng hiệu quả phụ phẩm chế biến đường, phát triển mía đường hữu cơ để nâng cao giá trị gia tăng, hạ giá thành sản xuất đường. Đây là điều kiện bắt buộc để nhà máy chế biến đường trong tỉnh nâng cao lợi thế cạnh tranh với các đối thủ khác, thêm khả năng nâng giá mua mía nguyên liệu cho nông dân. Việc nâng giá mía nguyên liệu là một yếu tố hấp dẫn người nông dân trồng mía, song song với các giải pháp giảm giá thành và các chính sách khác có liên quan có lợi cho nông dân” – ông Trong nói.

Dự kiến, tỉnh sẽ xây dựng và triển khai các chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp cùng các chính sách khác có liên quan ngành mía đường; đồng thời tiếp tục tăng cường quản lý Nhà nước về chữ đường, về chất lượng nguyên liệu.

Tưới mía để cải thiện năng suất

Một trong các giải pháp cải thiện sản lượng và năng suất của các nhà máy trong tình hình diện tích mía sụt giảm hiện nay là áp dụng các kỹ thuật chăm sóc tiên tiến. Trong đó, khâu tưới mía được cho là quan trọng, nó đem lại hiệu quả cao, dễ áp dụng và mang lại lợi nhuận đáng kể cho nông dân.

Theo thống kê của các nhà máy, diện tích mía được tưới niên vụ 2015 – 2016 như sau: Nhà máy đường Thành Thành Công có tổng diện tích mía là 12.300 ha, diện tích mía được tưới là 6.584 ha; Nhà máy đường Biên Hòa Tây Ninh có tổng diện tích mía là 4.168 ha, diện tích mía được tưới là 1.713 ha; Nhà máy đường Nước Trong có tổng diện tích mía là 2.378 ha, diện tích mía được tưới 2.355 ha. Hiệu quả từ khâu tưới trong canh tác mía khá ấn tượng. So sánh trong niên vụ 2015 – 2016: nếu như những diện tích mía không tưới cho năng suất bình quân chỉ 62,8 tấn/ha, chữ đường bình quân đạt 9,1 CCS thì năng suất bình quân của mía tưới lên đến 91,6 tấn/ha, chữ đường bình quân đạt 9,26 CCS. Nhà máy đường Nước Trong với gần như toàn bộ diện tích mía trồng trên vùng nguyên liệu đều được tưới, đã đạt năng suất bình quân 81,18 tấn/ha- cao nhất so với 2 nhà máy còn lại (năng suất bình quân của Nhà máy đường Thành Thành Công chỉ đạt 65 tấn/ha và Nhà máy đường Biên Hòa chỉ đạt 60,3 tấn/ha).

Theo một kỹ sư nông nghiệp của Nhà máy đường Thành Thành Công, tùy theo kiểu tưới (tưới nhỏ giọt, tưới tràn, tưới bằng súng phun, tưới béc quay cố định…) phù hợp với đặc điểm địa hình và diện tích, điều kiện của nông dân sản xuất, chi phí đầu tư tưới mỗi ha mía tối đa khoảng 10 triệu đồng/vụ nhưng lợi nhuận lại tăng đáng kể: bình quân từ 10 đến 30 triệu đồng.

Mía được đưa về Nhà máy Thành Thành Công chế biến vụ 2015-2016

Mía được đưa về Nhà máy Thành Thành Công chế biến vụ 2015-2016

Ông Lê Huy Thành – Phó Giám đốc Nhà máy đường Nước Trong cho biết, so với các biện pháp tưới truyền thống như tưới dây phun, tưới xả tràn… thì phương pháp tưới béc quay cố định mang lại hiệu quả cao và có nhiều ưu điểm như hệ thống dễ vận hành, tiết kiệm chi phí nhân công, tiết kiệm được nước tưới, nông dân chủ động hơn trong việc chăm sóc mía, đặc biệt là trong việc bón phân nhờ chủ động kiểm soát được độ ẩm trên ruộng mía. Cũng theo ông Thành, trên vùng nguyên liệu của Nhà máy đường Nước Trong, năng suất bình quân của các hộ nông dân áp dụng hệ thống tưới béc quay là trên 120 tấn/ha, cá biệt có những hộ đạt năng suất 150 tấn/ha, chữ đường đều trên 9,5 điểm.

Đến nay, Công ty cổ phần mía đường Thành Thành Công Tây Ninh đã và đang hỗ trợ nông dân đầu tư, áp dụng kỹ thuật tưới mía. Ở vụ 2015 -2016, Công ty đầu tư không hoàn lại với định mức 2 triệu đồng và ứng vốn với định mức 13 triệu đồng cho mỗi ha mía được lắp đặt hệ thống tưới béc quay.

Theo Đình Chung (Tây Ninh Online)

Bạn có thể quan tâm