Sản xuất, chế biến sản phẩm từ cây công nghiệp: Giá trị hàng hóa không cao, khó tìm thị trường xuất khẩu

, chế biến sản phẩm là ngành nghề nhằm thực hiện mục tiêu nâng cao giá trị cho các sản phẩm chủ lực, có lợi thế như cao su, mì, mía… Tuy nhiên hiện nay, các sản phẩm chế biến ra chủ yếu vẫn còn là dạng thô, chưa tập trung tinh chế, chất lượng thấp và hầu hết chưa có thương hiệu riêng. Vì thế, việc tiêu thụ gặp khó khăn, hiệu quả chưa đạt như mong muốn.

Đoàn khảo sát Văn phòng Trung ương Đảng tham quan dây chuyền chế biến cao su tại nhà máy chế biến cao su Tân Thành

Đoàn khảo sát Văn phòng Trung ương Đảng tham quan dây chuyền chế biến cao su tại nhà máy chế biến cao su Tân Thành

Một số kết quả bước đầu

Hiện nay, diện tích cây mì trên địa bàn tỉnh khoảng 57.608 ha, năng suất bình quân đạt 32,43 tấn/ha, sản lượng đạt 1.868.305 tấn; cây mía khoảng 14.245 ha, năng suất đạt 73,43 tấn/ha, sản lượng đạt 1.046.003 tấn; cao su khoảng 100.818 ha, năng suất đạt 20,92 tạ/ha, sản lượng đạt khoảng 182.877 tấn.

Vừa qua, tại buổi làm việc với tổ khảo sát của Văn phòng Trung ương Đảng, ông Dương Văn Thắng – Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết, các sản phẩm cây chủ lực ở Tây Ninh như cao su, mía, mì… có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển, bước đầu đã hình thành được các vùng sản xuất tập trung quy mô lớn.

Theo Sở NN&PTNT, việc chuyển giao và ứng dụng các tiến bộ về khoa học kỹ thuật, công nghệ trong công tác tuyển chọn giống, đầu tư thâm canh tăng năng suất, chế biến tiêu thụ sản phẩm từ cây công nghiệp đã góp phần tăng hiệu quả sản xuất cây công nghiệp. Cụ thể, 1 ha mía nếu đầu tư thâm canh, năng suất đạt từ 80- 100 tấn; cây mì năng suất 60 tấn/ha…

Bên cạnh đó, Tây Ninh luôn quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp, chủ cơ sở xây dựng nhà máy, cơ sở chế biến và hoạt động hiệu quả. Từ đó, hầu hết sản lượng các cây công nghiệp của nông dân sản xuất đều được thu mua, chế biến. Cụ thể, trên địa bàn tỉnh hiện có 3 nhà máy chế biến đường, với tổng công suất 14.800 tấn mía cây/ngày, niên vụ 2015-2016 sản xuất được 132.384 tấn đường; toàn tỉnh hiện có 68 nhà máy chế biến khoai mì, với tổng công suất chế biến 6,4 triệu tấn củ/năm, hầu hết đều xây dựng hệ thống xử lý nước thải bằng phương pháp biogas, sản lượng tinh bột năm 2015 đạt 1.246.516 tấn… Đến nay, Tây Ninh có 23 công ty, doanh nghiệp sản xuất, chế biến cao su với tổng công suất 480.000 tấn/năm, đa số hoạt động dưới hình thức sơ chế mủ cao su…

Vẫn tồn tại nhiều khó khăn

Ngày 16.9.2016, tổ khảo sát Văn phòng Trung ương Đảng đến khảo sát thực trạng sản xuất và chế biến cây công nghiệp trên địa bàn xã Suối Dây, huyện Tân Châu. Hiện nay, trên địa bàn xã có 80 ha trồng mía, năng suất đạt khoảng 70- 80 tấn/ha; 4.795 ha diện tích cao su, năng suất bình quân 2,1 tấn/ha; 750 ha cây mì, năng suất từ 30 – 40 tấn/ha.

Bí thư Đảng ủy xã Suối Dây cho biết, hiện giá mì giảm, người dân chủ yếu bán qua thương lái đưa vào nhà máy chế biến trên địa bàn huyện nên không chủ động được giá cả. Tuy nhiên, các nhà máy chế biến mì trên địa bàn xã hiện đang tạm ngưng hoạt động do không tiêu thụ được sản phẩm. Cây mía cũng vậy, người dân hợp đồng với nhà máy, nhà máy hỗ trợ một phần vốn đầu tư sản xuất, nhưng giá thành lại do nhà máy quy định, đồng thời nông dân cũng không chủ động được việc thu hoạch.

Qua khảo sát, Văn phòng Trung ương Đảng đánh giá sản xuất nông nghiệp ở xã Suối Dây vẫn còn nhiều hạn chế như: chất lượng tăng trưởng chưa cao; hạ tầng các vùng sản xuất chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển; công nghiệp chế biến nông sản có quy mô nhỏ, công nghệ chế biến còn lạc hậu nên chất lượng nông sản thấp…

Ông Nguyễn Minh Tân – Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy cũng nhìn nhận: quá trình xây dựng và phát triển ngành công nghiệp chế biến trên địa bàn tỉnh gặp không ít khó khăn, thách thức; việc đầu tư mới trong công nghiệp chưa đáp ứng nhu cầu tiêu thụ và nguồn lao động tại địa phương; hầu hết các nhà máy hiện có chỉ sản xuất hàng hóa dạng nguyên liệu, chưa sản xuất ra hàng tiêu dùng nên giá trị không cao; chưa tìm kiếm được thị trường tiêu thụ sản phẩm ổn định; sức cạnh tranh của hàng hóa kém nên xuất khẩu chưa nhiều, nhất là các sản phẩm chủ lực như cao su, mì…

Ngoài ra, sự liên kết trong hoạt động sản xuất và chế biến còn hạn chế, chưa hình thành được cơ chế chính sách liên kết vùng để thu hút đầu tư, sản xuất nông nghiệp. Hiện thương lái đang đóng vai trò quan trọng trong tiêu thụ sản phẩm; vai trò của hợp tác xã trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm cũng còn nhiều hạn chế; mối quan hệ giữa các công ty, nhà máy với nông dân trồng mía có lúc, có nơi chưa tốt, nhất là trong đầu tư, quản lý đầu tư, kiểm tra chữ đường…

Như vậy, tuy được coi là thế mạnh, nhưng sản phẩm chế biến từ cây công nghiệp trong tỉnh hầu hết mới chỉ dừng lại ở dạng sơ chế, gia công; mẫu mã chưa phong phú, sức cạnh tranh kém; sản phẩm làm ra chưa có thương hiệu… nên xuất khẩu gặp nhiều khó khăn, chủ yếu qua trung gian hay ủy thác. Bên cạnh đó, công tác xúc tiến thương mại của tỉnh còn thiếu tính chuyên nghiệp, chất lượng chưa cao, chính sách và hành lang pháp lý hỗ trợ cho doanh nghiệp cũng chưa đủ mạnh.

Dây chuyền sơ chế mủ cao su tại nhà máy chế biến cao su Tân Thành

Dây chuyền sơ chế mủ cao su tại nhà máy chế biến cao su Tân Thành

Cần có giải pháp đồng bộ

Để công nghiệp chế biến nông sản lợi thế của tỉnh phát triển đúng tiềm năng, theo Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, tỉnh phải nâng cao chất lượng quy hoạch vùng; tiến hành rà soát, điều chỉnh, bổ sung quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế – xã hội và quy hoạch ngành cho phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế nhanh, bền vững. Việc đầu tư đổi mới công nghệ, chuyển dịch cơ cấu sản phẩm theo hướng chế biến tinh, chế biến sâu, tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao là ưu tiên hàng đầu trong quá trình tái cơ cấu nông nghiệp.

Tăng cường công tác khuyến nông, khuyến công, chuyển giao khoa học công nghệ cho người dân; quan tâm công tác dạy nghề cho người lao động. Khuyến khích các doanh nghiệp, các cơ sở sản xuất đầu tư đổi mới công nghệ, mở rộng quy mô sản xuất, nhằm nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm.

Song song đó, cần xây dựng chiến dịch phát triển thị trường – hội nhập kinh tế vùng lân cận, tranh thủ mọi thuận lợi để mở rộng thị trường; có chính sách khuyến khích doanh nghiệp mở rộng quy mô sản xuất và thị trường, ứng dụng công nghệ hiện đại, xây dựng thương hiệu, áp dụng hệ thống quản lý chất lượng. Đẩy nhanh thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp, quy hoạch lại các vùng chuyên canh sản xuất nông sản hàng hóa, đảm bảo đủ nguồn nguyên liệu đạt chất lượng cung cấp cho công nghiệp, tạo động lực thúc đẩy lẫn nhau để cùng phát triển.

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy kiến nghị Bộ NN&PTNT hỗ trợ cho tỉnh đẩy mạnh hợp tác với các nước có nền sản xuất nông nghiệp tiên tiến; hỗ trợ Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp; tăng cường thu hút đầu tư nước ngoài, phát triển liên doanh, liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với các đối tác trong sản xuất, chế biến, xuất khẩu nông lâm sản; giải quyết đầu ra của sản phẩm từ cây công nghiệp, mở rộng thị trường tiêu thụ, đẩy mạnh xuất khẩu để tăng giá cả sản phẩm, kích thích đầu tư sản xuất cây công nghiệp…

Ông Tạ Vĩnh Thắng – Hàm vụ trưởng Vụ địa phương II cho biết, Chính phủ cũng đang chỉ đạo Bộ NN&PTNT thực hiện rà soát lại cơ chế, chính sách để cải thiện môi trường kinh doanh cho doanh nghiệp đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp nói chung và công nghiệp chế biến nói riêng, để thúc đẩy ngành nông nghiệp phát triển.

Theo THANH NHI (Tây Ninh Online)

Bạn có thể quan tâm