Phân cấp quản lý Di tích Lịch sử – Văn hóa: Để bảo vệ và phát huy những giá trị vốn có

Hầu hết di tích đều đã có “chủ thể cộng đồng” trực tiếp quản lý, nhờ vậy hạn chế được tình trạng di tích bị xâm hại, phá vỡ hoặc xuống cấp trầm trọng. Lễ hội truyền thống gắn với lịch sử Tây Ninh được duy trì và phát triển mạnh mẽ thu hút hàng triệu lượt khách du lịch đến với Tây Ninh.

Di tích lịch sử Thanh niên cách mạng Trảng Bàng tại Rừng Rong, một trong những di tích do huyện vận động tu bổ, tôn tạo bằng nguồn xã hội hóa.

Di tích lịch sử Thanh niên cách mạng Trảng Bàng tại Rừng Rong, một trong những di tích do huyện vận động tu bổ, tôn tạo bằng nguồn xã hội hóa.

Ngày 18.1.2007 UBND tỉnh Tây Ninh ban hành Quyết định số 19/QĐ-UBND (Quyết định 19) về việc phê duyệt đề án phân cấp quản lý di tích lịch sử – văn hóa (gọi tắt là di tích) trên địa bàn tỉnh.

Nhìn lại gần 10 năm qua, việc phân cấp cho cấp huyện và một số ngành trực tiếp quản lý các di tích theo thẩm quyền đã mang lại hiệu quả tích cực, nhiều di tích được trùng tu tôn tạo và phát huy giá trị.

Tây Ninh là tỉnh thuộc vùng Đông Nam Bộ và là căn cứ địa cách mạng trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, có số lượng di tích được xếp hạng cao gấp nhiều lần so với một số tỉnh trong khu vực. Tính đến cuối năm 2015, toàn tỉnh có 87 di tích lịch sử – văn hóa đã được xếp hạng, bao gồm 26 di tích cấp quốc gia (trong đó có 1 di tích cấp quốc gia đặc biệt (di tích lịch sử Trung ương Cục miền Nam) và 61 di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh. Hệ thống di tích lịch sử – văn hóa Tây Ninh có giá trị về lịch sử, truyền thống cách mạng của dân tộc, về văn hóa và đa dạng về loại hình: di chỉ khảo cổ, di tích lịch sử cách mạng, di tích kiến trúc cổ và danh lam thắng cảnh…

Theo nội dung quyết định phân cấp, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (SVHTTDL) Tây Ninh trực tiếp quản lý 5 di tích cấp quốc gia: di tích lịch sử địa điểm chiến thắng Tua Hai và di tích khảo cổ Gò Cổ Lâm (Châu Thành), tháp cổ Bình Thạnh (Trảng Bàng), tháp cổ Chót Mạt (Tân Biên) và di tích lịch sử văn hóa, danh thắng và du lịch núi Bà Đen (thành phố Tây Ninh). Ban Quản lý khu di tích lịch sử cách mạng Trung ương Cục miền Nam quản lý 4 di tích: di tích căn cứ Trung ương Cục miền Nam, di tích căn cứ Chính phủ cách mạng lâm thời cộng hòa miền Nam Việt Nam, di tích căn cứ Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam (Tân Biên) và di tích Căn cứ Tỉnh ủy Tây Ninh tại Bời Lời (Trảng Bàng). Công an Tây Ninh quản lý 2 di tích: Căn cứ Ban an ninh miền (Tân Châu) và Căn cứ Ban an ninh tỉnh Tây Ninh tại Bàu Rong (Bến Cầu). Bưu điện tỉnh quản lý di tích cấp tỉnh: địa điểm lưu niệm B10-B12 Giao bưu vận Tây Ninh (Trảng Bàng); 72 di tích còn lại UBND tỉnh giao cho 8 huyện và thành phố Tây Ninh quản lý.

Qua gần 10 năm thực hiện việc phân cấp quản lý di tích trên địa bàn tỉnh, hệ thống di tích đã được các ngành các cấp quan tâm bảo vệ, trùng tu, tôn tạo và phát huy giá trị. Đến nay hầu hết 87 di tích lịch sử – văn hóa đều thành lập ban quản lý di tích theo chỉ đạo và hướng dẫn của Bộ VHTTDL. Tại các di tích đều có bảng ghi tóm tắt lý lịch để nhân dân địa phương hiểu rõ về giá trị của di tích cần bảo vệ. Nhiều ban quản lý di tích đã xây dựng nội quy, quy chế hoạt động hiệu quả.

Trước khi có quyết định phân cấp quản lý, hầu hết các di tích lịch sử – văn hóa đều chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (giấy CNQSDĐ), nay các địa phương chủ động phối hợp với ngành chức năng lập hồ sơ đề nghị cơ quan thẩm quyền cấp giấy CNQSDĐ hoặc đã lập hồ sơ đề nghị cấp giấy CNQSDĐ cho gần 60 di tích trên địa bàn tỉnh. Đây là cơ sở pháp lý để ban quản lý di tích có đủ điều kiện bảo vệ và phát huy giá trị di tích do mình trực tiếp quản lý. Ngoài ra nhờ phân cấp quản lý di tích, các huyện, thành phố và các ngành đã chủ động xây dựng kế hoạch bảo vệ, tu bổ, tôn tạo di tích từ các nguồn kinh phí của ngân sách và xã hội hóa.

Công tác đầu tư trùng tu, tôn tạo di tích đã được các ngành, các cấp quan tâm. Tính đến cuối năm 2015 có hàng ngàn tỷ đồng được huy động từ ngân sách của Trung ương (chương trình mục tiêu quốc gia), của địa phương và nguồn vận động trong nhân dân để cải tạo, sửa chữa chống xuống cấp cho nhiều di tích. Sở VHTTDL đã tranh thủ nguồn kinh phí từ chương trình mục tiêu quốc gia của Bộ VHTTDL để tu bổ, tôn tạo cho các di tích quốc gia trọng điểm như: khu di tích lịch sử văn hóa, danh thắng và du lịch núi Bà Đen (gần 50 tỷ đồng), di tích Căn cứ Tỉnh ủy Tây Ninh tại Bời Lời (gần 57 tỷ đồng), di tích địa đạo Lợi Thuận – Bến Cầu (trên 25 tỷ đồng), di tích lịch sử Căn cứ huyện ủy Dương Minh Châu (10,5 tỷ đồng), tháp cổ Chót Mạt- Tân Biên (gần 1,7 tỷ đồng), địa điểm chiến thắng Tua Hai- Châu Thành (65 triệu đồng), di tích Căn cứ thanh niên cách mạng Rừng Rong – Trảng Bàng (550 triệu đồng), đình Hiệp Ninh – thành phố Tây Ninh (gần 4,2 tỷ đồng), đình Thái Bình –  thành phố Tây Ninh (gần 5,6 tỷ đồng), di tích địa đạo An Thới – Trảng Bàng (gần 2,5 tỷ đồng), di tích lịch sử Khám đường Tây Ninh – thành phố Tây Ninh (gần 4,7 tỷ đồng) và còn rất nhiều di tích lịch sử – văn hóa quốc gia khác trên địa bàn tỉnh đã được UBND các huyện, thành phố đầu tư nâng cấp bảo vệ bằng nguồn kinh phí xã hội hóa, tiêu biểu như: di tích lịch sử cách mạng Hội thề Rừng Rong – Trảng Bàng, Căn cứ lõm vùng ruột Gò Dầu, di tích cơ sở Đảng đầu tiên của Tỉnh ủy Tây Ninh tại Giồng Nần – Châu Thành, di tích Căn cứ Huyện ủy Trảng Bàng (rừng khỉ)… các di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh được các huyện, thành phố Tây Ninh tu bổ bảo vệ thường xuyên.

Nhìn chung, công tác quản lý di tích trên địa bàn tỉnh đã có nhiều chuyển biến tích cực. Hầu hết di tích đều đã có “chủ thể cộng đồng” trực tiếp quản lý, nhờ vậy hạn chế được tình trạng di tích bị xâm hại, phá vỡ hoặc xuống cấp trầm trọng. Lễ hội truyền thống gắn với lịch sử Tây Ninh được duy trì và phát triển mạnh mẽ thu hút hàng triệu lượt khách du lịch đến với Tây Ninh (như lễ hội Xuân núi Bà Tây Ninh, Hội thề Rừng Rong- Trảng Bàng). Nhiều hoạt động vui chơi giải trí được tổ chức trong các lễ hội dân gian tại các di tích đã đáp ứng phần lớn nhu cầu hưởng thụ văn hóa tinh thần của nhân dân trong, ngoài tỉnh

Tuy nhiên, bên cạnh đó kết quả thực hiện quyết định phân cấp quản lý di tích vẫn còn một số hạn chế. Việc lấn chiếm đất di tích hoặc xây dựng mới các công trình trong khu di tích vẫn còn xảy ra, nguyên nhân chủ quan, khách quan đều có phần lớn do lịch sử để lại (ví dụ như việc xếp hạng một số di tích khi đã có các hộ dân sinh sống trong đó). Công tác trùng tu tôn tạo di tích có nơi chưa đúng quy định, chưa bảo đảm quy trình hoặc năng lực của một số đơn vị tư vấn, thi công, tu bổ, tôn tạo di tích còn hạn chế.

Việc tổ chức thực hiện Quyết định 19 cũng còn nhiều bất cập. Một số di tích hiện đã và đang giao cho các sở, ngành chuyên môn quản lý là chưa phù hợp, cần phải trả lại cho UBND cấp huyện quản lý mới đúng chức năng.

Để phát huy những thành quả đạt được trong gần 10 năm phân cấp quản lý di tích, Sở VHTTDL cần rà soát, báo cáo với UBND tỉnh để kịp thời sửa đổi, bổ sung Quyết định 19.

Theo V.H.M (Tây Ninh Online)

Bạn có thể quan tâm