Mỗi năm một lần Hội Yến

có xuất xứ xa xưa, theo một tích cổ Trung Hoa, nói về việc vua Hán Vũ Đế tiếp đón đức Phật Mẫu trong đêm rằm tháng 8, sau được đạo Cao Đài đón nhận, nâng cao thành một phần quan trọng trong giáo lý và nghi lễ.

Nếu như phần lễ mang tính thiêng liêng, trầm mặc thì phần hội biểu hiện chính ở trong đám rước cộ bông Phật Mẫu lại phóng khoáng và hồn nhiên, gần gũi với tín ngưỡng dân gian, dễ tiếp nhận đối với tâm hồn mộc mạc của người dân Nam bộ.

Một gian trưng bày trong Hội yến năm 2014

Một gian trưng bày trong Hội yến năm 2014

Có vẻ như xã hội ngày nay thích những cái “nhất”. Như lễ hội hoành tráng nhất, công trình to lớn nhất… Đến cả bánh trái dâng cúng ngày hội, tết cũng cứ phải nhất. Như bánh chưng, bánh tét, bánh tráng dài nhất hay to nhất

Vậy mà ở Tây Ninh, có một lễ hội tự thân nó đã có nhiều cái “nhất” – ít nhất là so trong phạm vi tỉnh nhà, dù chẳng ai cố tình tạo ra điều ấy. Đó là Hội yến Diêu Trì cung của đạo Cao Đài, diễn ra vào đúng ngày rằm tháng 8 âm lịch.

Kỷ lục thứ nhất xin dành cho chốn Trai đường – nơi có bếp và nhà ăn phục vụ khách hành hương về lễ hội. Nhất ở đây là nhất về số người ăn cũng như người phục vụ. Trai đường có thể phục vụ khách ngồi ăn cùng một lúc hơn 1.000 chỗ. Tại đây, suốt ba ngày từ ngày 13 đến ngày rằm luôn tấp nập người đến dùng cơm chay từ 6 giờ sáng cho đến sẫm chiều. Rau củ các nơi chở về đóng góp cho Trai đường chất cao còn hơn vựa chợ. Phục vụ cho hàng ngàn người ăn mỗi ngày là hàng trăm tín đồ của đạo đến đây làm công quả. Nhìn các bà, các chị ngồi nhặt rau thôi đã có thể lầm tưởng đấy là phiên chợ đang đông. Bữa ăn ở đây được hoàn toàn miễn phí. Toàn các món chay ngon và lạ miệng. Như Hội yến năm 2015, trong 3 ngày từ 13 đến rằm, Trai đường đã phải nấu tới 7 tấn gạo, trong đó ngày rằm là hơn 5 tấn. Đó là chưa kể còn hàng tấn bún và hàng trăm ngàn ổ bánh mì phục vụ thêm cho khách hành hương.

Kỷ lục thứ hai là đoàn rước cộ bông Phật mẫu thật dài và lộng lẫy. Đám rước thường diễn ra từ khoảng 18 giờ 30, bắt đầu từ Báo Ân Từ – nơi thờ phụng đức Diêu Trì Kim Mẫu. Ngoài chiếc cộ bông (xe hoa) chở tượng đức Diêu Trì và 9 vị tiên nương có dàn nhạc lễ và ban đồng nhi ngồi bên trong đờn ca thánh thót, đi trong đám rước còn có các ban nhạc múa Khmer, Tà Mun. Nhưng đặc biệt nhất, có sức cuốn hút nhất vẫn là các tốp múa long, lân, quy, phụng. Rồng (long) ở đây có thể là con rồng duy nhất trong nước được gọi là rồng nhang. Thân rồng dài tới 36m, đường kính thân cỡ hơn 1m- có thể cũng đã chiếm kỷ lục về kích thước. Trên thân rồng có quấn dây điện đèn nhấp nháy cùng vô vàn cây nhang cháy đỏ lập lòe, tỏa thơm bát ngát. Điều khiển rồng nhang múa lượn trên sân suốt lộ trình rước lễ phải cần tới 70 người và còn dự phòng thường trực 30 người khác để khi cần thì vào thay thế. Đám rước rất dài còn do có rất nhiều tốp múa lân sư rồng của các xã quanh vùng Tòa thánh cũng tự nguyện đem đội hình về múa góp vui, có lần trên cả chục đội. Họ chờ khi đoàn tứ linh múa chính đi qua là ào ạt xông vào tạo nên bầu không khí cực kỳ sôi động trên sân lễ trước ngôi đền thánh.

Kỷ lục thứ ba – điểm đông người nhất trong dịp này là ở ngôi Báo Ân Từ. Đây là ngôi đền thờ đức Phật Mẫu, còn gọi là đức Diêu Trì Kim Mẫu. Ba ngày trước rằm, người ta sẽ dựng cổng tam quan với trụ cột tròn sơn đỏ, mái ngói ống hoàng lưu ly rực rỡ. Chung quanh ngôi đền cũng sẽ dựng lên gần một ngàn mét vuông nhà rạp làm nơi cho các họ đạo tứ phương trưng bày phẩm vật, hoa trái đem về hiến lễ. Việc này cũng quá sức cầu kỳ, bởi các họ đạo còn có ngầm ý thi đua nhau, xem nơi nào có tài khéo nhất. Mỗi họ đạo được ban tổ chức dành cho một gian khoảng chừng 6 mét vuông. Gian nào cũng trang trí đèn, hoa và các biểu tượng liên quan đến Hội yến Diêu Trì. Nơi bày biện những bộ bàn ghế xinh xinh, sắp đặt mô tả cảnh Hội yến. Nơi thì tạo các mô hình chỉ bằng một loài hoa huệ trắng xanh, thơm ngát. Rồi hoa trái miền Nam kết thành những tượng tứ linh roi rói sắc màu. Gian nào cũng có tượng hình chim thanh loan, trông giống chim công, theo huyền thoại là loài chim để Phật Mẫu và các vị tiên nương đi mây về gió. Có mô hình có thể chuyển động kết hợp ánh sáng, âm thanh khá sinh động. Thế nhưng, vì là quả phẩm dâng lên Hội yến nên chủ lực vẫn là hoa và bánh trái, sản vật vùng miền. Người xem muốn đi ngắm cho hết những gian hàng ấy cũng mất khoảng nửa ngày. Hội yến năm 2015 có gần 100 gian quả phẩm trưng bày, mỗi gian là một hương sắc riêng của mỗi vùng miền đất nước. Chẳng biết ở tất cả các lễ hội trên cả nước, có mâm quả phẩm nào dâng lên các đấng thiêng liêng lớn thế này không?

Đạo , một năm có hai kỳ đại lễ là lễ vía đức Chí tôn ngày 9 tháng Giêng và Hội yến Diêu Trì ngày 15 tháng 8 âm lịch. Xem ra, lễ Hội yến có sức hút mạnh hơn và người đến dự cũng đông hơn. Phải chăng Hội yến là dành để tôn vinh Phật Mẫu, gần gũi với tập tục thờ Mẫu trong tín ngưỡng dân gian người Việt? Nếu như nghi thức Hội yến vào lúc nửa đêm nặng về phần lễ thì nghi thức đám rước cộ bông Phật Mẫu vào lúc 19 giờ lại thiên về phần hội nhiều hơn. Trăng rằm chưa kịp lên hàng ngàn người đã nêm chặt vòng quanh sân Đại Đồng Xã để xem đám rước. Rồi cũng tới lúc đoàn rước cộ hiện ra với cờ phướn, biểu tượng, lọng đỏ tàn vàng. Đèn nến lung linh. Dàn nhạc lễ ngân lên réo rắt. Có cả nhạc dân tộc với chiêng và trống Xa-dăm Khmer. Chững chạc chức sắc áo dài khăn đóng. Long lanh hạt cườm trên trang phục Tà Mun. Và cộ Mẫu hiện ra giữa hai hàng đồng nhi áo dài tha thướt. Rồi đoàn múa tứ linh tưng bừng trong tiếng trống, tiếng chiêng trong chập chờn ánh sáng đuốc đèn. Đám rước cứ thế mà đi vòng quanh sân giữa những háo hức mắt nhìn và những tiếng trầm trồ thán phục.

Nghi lễ chính bắt đầu vào lúc 22 giờ và kéo dài khoảng hai tiếng đồng hồ. Sau đám cúng đức Phật Mẫu lúc 18 giờ, người ta mới sắp đặt bàn ghế, dùng cho Hội yến trong nội điện của Báo Ân Từ. Ở giữa, trước bàn thờ Phật Mẫu và sau bàn nội nghi là một chiếc bàn dài, trên phủ khăn trắng thêu hoa, chung quanh là 9 ghế dựa có bọc nệm, thứ tự tính theo ngược chiều kim đồng hồ. Phía đầu bàn, ngoảnh vào trong bàn thờ là 3 cái ghế khác kiểu. Theo quan niệm của đạo Cao Đài, 9 ghế là dành cho cửu vị tiên nương, còn 3 ghế khác kiểu là dành cho 3 vị: đức Hộ Pháp, đức Thượng Phẩm và đức Thượng Sanh. Trên bàn, trước mỗi ghế đều có đặt một bình hoa tươi, một ly để rót rượu và một tách để dâng trà. Trên bàn thờ cũng đặt 3 món như vậy. Hoa, rượu, trà, theo quan niệm của đạo chính là tam bửu- tượng trưng cho Tinh, Khí, Thần của con người để dâng lên Phật Mẫu.

Khu vực Trai đường

Khu vực Trai đường

Không như các đàn cúng bên đền thánh, chức sắc tín đồ đạo Cao Đài tham dự lễ cúng trong Hội yến tất cả đều mặc đạo phục màu trắng, bởi họ quan niệm tất cả đều là con của Mẹ (Phật Mẫu). Với Mẹ, họ như nhau.

Đúng 22 giờ, các chức sắc Hiệp Thiên Đài tiến vào chính điện, bái lễ cầu nguyện, thỉnh đức Phật Mẫu và cửu vị tiên nương về chứng lễ, sau đó trở lại phía bàn nội nghi. Một vị chức sắc cao cấp nhất của Hiệp Thiên Đài, nay là Phó hội trưởng Hội đồng Chưởng quản đi lên, nâng lư trầm đang nghi ngút khói hương lên xá, rồi đem xuống xông hương trên từng chiếc ghế quanh bàn Hội yến. Thế rồi ban nhạc bắt đầu trổi lên những thanh âm hòa tấu các bài cổ nhạc gồm 5 bản – gọi là nhạc tấu quân thiên.

Xong phần tấu nhạc là tới phần hiến lễ, dâng tam bửu. Ở mỗi tuần dâng, các giáo nhi đều hát đủ 13 bài thài. Mỗi bài là một bài thơ làm theo lối song thất lục bát, tứ tuyệt hoặc thất ngôn bát cú. Trong ánh đèn nến lung linh, giữa hương trầm và hương hoa thơm ngát là những gương mặt thành kính. Hội yến cứ thế diễn ra cho đến nửa đêm.

Hội yến Diêu Trì cung có xuất xứ xa xưa, theo một tích cổ Trung Hoa, nói về việc vua Hán Vũ Đế tiếp đón đức Phật Mẫu trong đêm rằm tháng 8, sau được đạo Cao Đài đón nhận, nâng cao thành một phần quan trọng trong giáo lý và nghi lễ. Nếu như phần lễ mang tính thiêng liêng, trầm mặc thì phần hội biểu hiện chính ở trong đám rước cộ bông Phật Mẫu lại phóng khoáng và hồn nhiên, gần gũi với tín ngưỡng dân gian, dễ tiếp nhận đối với tâm hồn mộc mạc của người dân Nam bộ.

Hội yến như trên từng diễn ra nhiều năm trong khuôn viên Cao Đài. Năm nay kỷ niệm 180 năm – Tây Ninh hình thành và phát triển, cũng vừa đúng 90 năm kể từ lễ ra mắt đạo Cao Đài (1926). Liệu Hội yến năm nay có thêm một kỷ lục nào đây?

Theo TRẦN VŨ (Tây Ninh Online)

Bạn có thể quan tâm