Độc đáo những mâm quả phẩm trưng bày ở Hội Yến Diêu Trì Cung

Một trong những nét đặc trưng của dịp rằm tháng Tám của tôn giáo là những gian hàng trưng bày dâng lên kính lễ. Mỗi gian hàng là một tác phẩm nghệ thuật được kết tạo từ những hoa trái rất đời thường, bình dị.

Với tôi, hấp dẫn và gợi nhiều tò mò nhất vẫn là giàn khổ qua lủng lẳng trái, là cây hạnh (tắc) trĩu quả, là những linh vật sống động… được làm bằng mứt. Có thể nói, đây là những vật phẩm được làm công phu và dài ngày nhất trong tất cả những quả phẩm hiến lễ tại lễ hội.

Chị Ngọc vẽ màu cho Rồng

Chị Ngọc vẽ màu cho Rồng

Mấy ngày nay, ở nhà bà Trần Thị Cất, mọi người vẫn quen gọi là bà Chín (xã Long Thành Bắc, Hòa Thành) ồn ào hơn mọi khi bởi mọi người phải hoàn tất những công đoạn cuối cùng cho món mứt trái cây mà bà Chín đã làm gần một tháng nay.

Năm nào, bà Chín và những người trong nhóm cũng làm 3 món mứt khổ qua, mứt hạnh và mứt nho, trong đó, cực công nhất là món mứt nho. Ít ai biết những chùm nho to tròn, chín mọng được chưng tại triển lãm lại làm từ trái bí đao già.

Bí đao già được bà Chín chọn lấy phần thịt, dùng một ống kim loại nhỏ đường kính chừng 2cm ấn xuống, tạo thành những khúc bí tròn. Sau đó, bà Chín và mọi người tiện lại để tạo hình tương tự như một quả nho. Cực công vậy, nên nếu chọn bí chưa thiệt già thì sẽ bị nhũn, phải bỏ.

“Hôm rồi ngồi làm được một rổ nhưng bữa sau thì nó mềm nhũn, cuối cùng phải đổ đi. Mấy năm trước, trong miệt Dương Minh Châu người ta còn trồng giống bí đao bung, loại bí đao chuyên làm mứt nên muốn làm thì cứ mua. Năm nay kiếm cùng khắp mà không đâu có. Loại bí đao chanh của mình đây không ai để già, vì như vậy sẽ “chạy” dây hư bí hết, nên giờ kiếm bí làm mứt khó lắm”, bà Chín nói.

Bà Chín kiểm tra mứt nho, khổ qua sau khi nhúng rau câu

Bà Chín kiểm tra mứt nho, khổ qua sau khi nhúng rau câu

Bí đao, khổ qua và tắc sau khi đã bỏ vỏ, dùng tăm nhọn xăm đều, ngâm vào nước vôi, sau đó xả sạch và tiếp tục ngâm vào nước phèn chua. “Ngâm rồi xả cho tới khi nào trái khổ qua, miếng bí trắng trong thì đem sên. Làm cho trái trong như vậy để khi mình nhúng rau câu thì mới lên màu tươi như thiệt. Khổ qua mà còn xanh là chưa hết đắng”, bà Chín cho biết.

Sau khi sên xong, bà Chín lại mang mứt ra phơi nắng cho thật ráo và để chờ gần đến ngày nhúng rau câu. “Mần mứt này cái quan trọng là phải có nắng. Mùa này không biết khi nào nắng khi nào mưa, cứ tranh thủ chuẩn bị trước, trời nắng mang ra phơi. Chứ để gần sát mới làm mà gặp mưa thì coi như chịu chết”, bà Chín nói thêm.

Suốt từ năm 1994 đến nay, năm nào cũng vậy, gần đến tết Trung thu, chị Trương Thị Tuyết Ngọc (phường Hiệp Ninh, thành phố Tây Ninh) lại đi chợ tìm mua những trái đu đủ ưng ý để về làm mứt. “Đu đủ làm mứt phải là trái vừa già tới, trắng trong. Nếu chọn trái đã chuyển sang mỏ vịt thì chín mềm không làm được. Thêm nữa, tùy vào vật phẩm mình cắt tỉa để chọn mua trái lớn hay trái nhỏ. Như để làm phần thân giữa của con Rồng phải tìm cho được trái đu đủ nặng từ 3kg trở lên.”

Làm bông, cắt trái thì nhanh, đơn giản hơn làm Tứ linh, chim Thanh Loan, nhưng năm nào chị Ngọc cũng hỗ trợ họ đạo địa phương hoàn thành một mâm dâng lễ. Nếu dư thời gian, chị còn nhận làm giúp cho nhiều họ đạo khác.

Những bông hoa làm từ trái đu đủ

Những bông hoa làm từ trái đu đủ

Do mứt đu đủ tạo hình khá công phu, nhiều chi tiết nhỏ như nanh Rồng, răng Kỳ Lân, đuôi chim Phụng, chân chim Loan… nên không thể cho lên bếp sên. Vì vậy, sau khi cho uống đường xong, chị Ngọc mang đu đủ ra nắng phơi. Đường dần dần thấm vào trong mứt đến khi khô lại là được. “Công đoạn cắt tỉa hơi mất thời gian nhưng không cực như công đoạn phơi nắng. “Chăn” mứt khó lắm, phải canh mưa canh nắng, mà nhất là làm sao cho những chi tiết mình tỉa không bị gãy. Mứt khô rồi phải cho vào túi nylon cột lại, nếu để ở ngoài sẽ bị hơi nước làm tươm đường”, chị Ngọc chia sẻ.

Một mô hình hoàn chỉnh, thu hút người xem không chỉ là sự khéo léo trong tạo hình, mà việc trang trí sao cho thật sống động, hài hòa cũng là điều quan trọng và mất rất nhiều thời gian.

Những linh vật được tạo hình từ đu đủ

Những linh vật được tạo hình từ đu đủ

Chị Út Chung (thị trấn Dương Minh Châu) vừa ngồi đắp từng đám mây lên mô hình chim Thanh Loan vừa cho biết: chị bắt đầu làm mứt đu đủ hơn 10 năm. “Lúc đầu chưa quen, nhưng làm được ra sản phẩm thì thấy thích, rồi từ thích mình ghiền hồi nào không biết. Cứ năm nào tới dịp này, tôi cũng tranh thủ thu xếp chuyện nhà rồi chạy ra làm với chị Ngọc”.

“Dù có cực khổ nhưng mọi người vẫn không ngại, vì ai cũng mong muốn có những món quà thật đẹp mang đến để báo công, đền ơn đối với Mẹ thiêng liêng Diêu Trì Kim Mẫu”, chị Ngọc chia sẻ.

Theo Ngọc Diêu (Tây Ninh Online)

Bạn có thể quan tâm